Vrijdag 3 juli om 11.45 uur verdedigt Jochum van ’t Hooft zijn proefschrift “Music and the social brain. Unravelling social underpinnings of musicality, music processing & musical behaviour in dementia” aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

In dit proefschrift heeft Jochum onderzoek gedaan naar de neurobiologische basis van muzikaliteit en de relatie met sociale cognitie bij patiënten met frontotemporale dementie en de ziekte van Alzheimer. Daarnaast werd de gehoorfunctie onderzocht, omdat gehoor belangrijk is voor muziek en gehoorverlies een risicofactor is voor het ontwikkelen van dementie. Gehoorverlies bleek in beide onderzochte groepen samen te hangen met een snellere cognitieve achteruitgang. Alleen in de jongere groep hing gehoorverlies ook samen met stapeling van het amyloïd-eiwit in de hersenen, wat suggereert dat de oorzaak waarop gehoorverlies leidt tot dementie verschilt per leeftijd.

Verder liet het onderzoek zien dat de hersengebieden die afsterven bij frontotemporale dementie nodig zijn voor zowel muziekperceptie als sociale cognitie. Patiënten met frontotemporale dementie vertoonden regelmatig veranderingen in hun muziekwaardering en -gedrag, terwijl muzikale training en regelmatig muziek luisteren samenhingen met beter sociaal-cognitief functioneren. Ook werden stoornissen gevonden in tempoherkenning en muziek-emotieherkenning bij frontotemporale dementie, maar niet bij de ziekte van Alzheimer. De bevindingen laten zien dat muzikaliteit en sociale cognitie zowel klinisch als anatomisch overlappen en bieden aanknopingspunten voor betere diagnostiek en mogelijk toekomstige therapeutische toepassingen.

Vijf vragen aan Jochum

Wie ben je? (naam, leeftijd, functie)

Mijn naam is Jochum van ’t Hooft, ik ben 35 jaar oud. Ik ben arts-onderzoeker bij het Alzheimercentrum Amsterdam en in opleiding tot neuroloog.

Waarom ben je onderzoek gaan doen?

Ik ben onderzoek gaan doen omdat ik gefascineerd ben door de werking van onze hersenen en de effecten van muziek daarop. Muziek wordt bij sommige patiënten met dementie nauwelijks aangetast terwijl andere patiënten juist grote veranderingen ontwikkelen in hun muziekperceptie. Wij zijn dit onderzoek gestart om beter te begrijpen wat er in de hersenen gebeurt bij patiënten met dementie en welke hersenschade leidt tot veranderingen in de muziekverwerking.

Wat heb je onderzocht?

Wij hebben onderzoek gedaan naar muzikaliteit, muziekperceptie en muzikaal gedrag in verschillende vormen van dementie.

Wat heb je gevonden?

In mijn proefschrift heb ik laten zien dat de hersengebieden die nodig zijn voor muziek overeenkomen met de hersengebieden die nodig zijn voor ons sociaal functioneren (‘sociale cognitie’). Deze hersengebieden sterven af bij frontotemporale dementie, maar niet bij de ziekte van Alzheimer. Wij vonden dat door deze hersenschade patiënten met frontotemporale dementie stoornissen ontwikkelen in hun muzikaliteit en muziekperceptie en veranderingen van muzikaal gedrag. Bij de ziekte van Alzheimer is dit niet het geval en blijft muziek vaak grotendeels gespaard.

Wat levert dit op voor de patiënt?

Als muziek in staat is om (bepaalde componenten) van sociale cognitie te meten dan kan dit leiden tot betere diagnostiek in ziekten waar sociale cognitie is aangedaan. Ook zijn er therapeutische mogelijkheden als muziek in staat is om hersengebieden te activeren die belangrijk zijn voor de sociale cognitie.